Kontraktowanie usług położniczych
na przykładzie funkcjonowania Samodzielnego Niepublicznego Zakładu Usług Położniczo-Pielęgniarskich Zdrowa Rodzina s.c. w Opolu
Ewa Janiuk
prelekcja (foliogramy)
VI Krajowa Konferencja Położnych w Cetniewie 1-3.10.2001 r.

Miejsce położnej w strukturach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej
świadczeniodawcy ambulatoryjnej opieki zdrowotnej podstawowa opieka zdrowotna
  • lekarz p.o.z. lub rodzinny pielęgniarka praktyki lekarza p.o.z.
  • pielęgniarka środowiskowa/rodzinna
  • położna środowiskowa/rodzinna
  • pielęgniarka medycyny szkolnej
specjalistyka
  • lekarz specjalista
    pielęgniarka praktyki lekarza specjalisty
    położna praktyki lekarza specjalisty
  • inni świadczeniodawcy

Status prawny położnej p.o.z.
położna p.o.z.
zatrudnienie pracownicze działalność godpodarcza
  • pracownik publicznego z.o.z.
  • pracownik niepublicznego z.o.z. lekarskiego
    pracownik niepublicznego z.o.z. pielęgniarskiego
  • indywidualna praktyka pielęgniarska
  • grupowa praktyka pielęgniarska
  • wspólnik spółki (założyciel niepublicznego z.o.z. pielęgniarskiego,
    niepublicznego z.o.z. pielęgniarsko-lekarskiego)

Różnice zależności i organizacji pracy pomiędzy położną pracownikiem a położną prowadzącą działalność gospodarczą
zatrudnienie pracownicze działalność godpodarcza
pełne podporządkowanie poleceniom pracodawcy samodzielne świadczenie usług medycznych w ramach zawartej umowy z:
  • kasą chorych
  • publicznym z.o.z.
  • niepublicznym z.o.z.
  • świadczeniobiorcą
  • innymi instytucjami
ochrona socjalna (np. odzież ochronna, urlopy, zapewnienie zastępstw) brak ochrony socjalnej (samofinansowanie zastępstw i kosztów uzyskania przychodu)
wykonywanie czynności i procedur ściśle powiązanych z wyuczonym zawodem konieczność ciągłego dokształcania się i uczenia, posługiwania się regulacjami prawnymi związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej

Czynniki warunkujące pozycję pielęgniarek i położnych środowiskowych na rynku pracy

  1. Oferty decydentów środków finansowych (np. kas chorych)
    • włączenie świadczeń wykonywanych przez położne środowiskowe w skład praktyk lekarskich uniemożliwia zawieranie kontraktów z praktykami położniczymi np. BKCh, MKCh, ŚKCh, łamiąc w ten sposób prawo ponieważ:
      -ubezpieczony ma prawo wyboru pielęgniarki i położnej (art. 60 Ustawy o powszechnych ubezpieczeniach zdrowotnych z dnia 6.02.1997 r.),
      -zawód położnej jest zawodem samodzielnym (art. 2 Ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej z dnia 5.07.1996 r.),
      - realizacja zleceń lekarskich to zaledwie 10% zakresów czynności wykonywanych przez położne (Ustawa o zawodzie pielęgniarki i położnej z dnia 5.07.1996 r.),
    • niskie stawki kapitacyjne i niekorzystne warunki umów zniechęcają do kontraktowania świadczeń,
    • dowolność interpretacji preferencji podczas zawierania umów ze świadczeniodawcami np. dualizm w pojmowaniu kompleksowości świadczonych usług (kompleksowość, jako zatrudnianie wszystkich pracowników p.o.z. w jednym zakładzie lub kompleksowość jako możliwość objęcia opieką wszystkich podopiecznych danej społeczności).
  2. Znajomość prawa przez osoby wprowadzające w życie reformę służby zdrowia i biorących w niej udział. Nagminnie spotykana jest nieznajomość prawa, w tym najczęściej:
    • nie zauważanie różnic pomiędzy zawodami pielęgniarki i położnej,
    • nie zauważanie różnic pomiędzy położnymi praktyki lekarza a położnymi środowiskowymi/rodzinnymi,
    • nie respektowanie samodzielności zawodowej pielęgniarek i położnych prze inne grupy zawodowe,
    • postępowanie "zwyczajowe" często niezgodne z prawem,
    • nieznajomość kompetencji położnych środowiskowych/rodzinnych przez społeczeństwo, lekarzy, jak i same pielęgniarki i położne.
  3. Przedsiębiorczość położnych.

    W dużej mierze od samych położnych zależy na ile żywy jest art. 2 Ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej z dnia 5.07.1996 r.:

    • położne wykształcone, kompetentne, odpowiedzialne i w pełni wykorzystujące swój zakres pełnomocnictw i uprawnień są pełnoprawnymi członkami zespołu terapeutycznego,
    • położne pozbawione kompleksów i rzetelnie wykonujące swój zawód nie będą spychane do podrzędnej roli ubezwłasnowolnionego personelu.
  4. Aktywność samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych. W gestii samorządu pielęgniarek i położnych leży ochrona interesów grupy zawodowej. Dotyczy to także kontraktowania świadczeń zdrowotnych (art. 53 ust. 2 Ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z dnia 6.02.1997 r.) na szczeblu lokalnym. Opiniowanie tworzonych przepisów na szczeblu centralnym daje szansę ochrony interesów zawodowych.
  5. Solidarność zawodowa pielęgniarek i położnych. Poparcie lub jego brak dla usamodzielniających się położnych przez ich koleżanki jest czynnikiem istotnie wpływającym na sukces nowopowstających podmiotów:
    • utrzymanie ciągłości świadczeń pielęgniarskich powinno bazować na sprawnym przekazywaniu informacji o potrzebach podopiecznego (ciągłość procesu pielęgnowania),
    • w przypadku niepublicznych z.o.z. pielęgniarskich lub położniczych dochodzi element zaufania do koleżanki, która staje się jednocześnie pracodawcą.

Sytuacja położnych środowiskowych/rodzinnych w aspekcie ochrony ich interesów zawodowych

Atuty Zakładu Usług Położniczo-Pielęgniarskich "Zdrowa Rodzina" s.c. Opole

  1. Profesjonalizm

    Zakład Usług Położniczo-Pielęgniarskich "Zdrowa Rodzina" gwarantuje realizację świadczeń poprzez zatrudnienie wyselekcjonowanej profesjonalnej kadry położnych posiadających doświadczenie zawodowe, wysokie kwalifikacje i jednocześnie predyspozycje do tego typu pracy. Wszystkie położne ukończyły kursy położnych środowiskowych/rodzinnych lub specjalizację w zakresie pielęgniarstwa ginekologiczno - położniczego

  2. Dostępność

    Proponujemy model środowiskowej opieki położniczo-pielęgniarskiej sprawowanej w systemie całodobowym , w miejscu pobytu pacjenta we współpracy z lekarzami p.o.z., pielęgniarkami p.o.z. lekarzami specjalistami, szpitalami i pracownikami socjalnymi. Gwarantujemy zabezpieczenie ciągłej łączności telefonicznej ze świadczeniobiorcą oraz informowanie go o zakresie realizowanych usług i ich dostępności poprzez informacje w placówkach medycznych, informatorach medycznych, a także w sieci teleinformatycznej (http://www.republika.pl/zdrowa_rodzina)

  3. Podnoszenie kwalifikacji

    Gwarantujemy permanentne podnoszenie kwalifikacji zawodowych personelu poprzez szkolenia wewnątrzzakładowe prowadzone przez specjalistów z wielu dziedzin oraz udział w konferencjach, seminariach i kursach doskonalących

  4. Szkolenie kadr medycznych

    Zakład Usług Położniczo-Pielęgniarskich "Zdrowa Rodzina" stanowi jedyną bazę szkoleniową dla Medycznego Studium Zawodowego w Opolu oraz Wojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Medycznych w Opolu w zakresie położnictwa środowiskowego/ rodzinnego

  5. Kompleksowość

    Poprzez objęcie opieką podopiecznych zamieszkałych na terenie całych gmin zapewniamy kompleksowość opieki. Praktyka wykazuje, że ułatwia to przepływ informacji o podopiecznych i skraca czas ich przepływu. Powyższe rozwiązanie zapobiega dublowaniu się opieki środowiskowej nad rodziną w przypadku, gdy jej członkowie zadeklarowani są do różnych lekarzy p.o.z. i umożliwia dotarcie do ubezpieczonych nie zadeklarowanych

  6. Otwarcie na współpracę

    Wyrażamy wolę współpracy ze wszystkimi podmiotami świadczącymi usługi na rzecz naszych podopiecznych. Współpracujemy z lekarzami p.o.z., pielęgniarkami środowiskowymi, lekarzami specjalistami, szpitalami, opieką społeczną , a także z organizacjami, towarzystwami i grupami wsparcia pracującymi na rzecz naszych podopiecznych i ich rodzin

  7. Udział w realizacji programu polityki zdrowotnej

    W codziennej pracy realizujemy Narodowy Program Zdrowia, prowadzimy na szeroką skalę promocję zdrowia, a ponadto bierzemy czynny udział jako współorganizatorzy akcji promocyjnych ( np. konferencji naukowych )

  8. Tworzenie nowych miejsc pracy

    Proponujemy zatrudnienie położnym zwalnianym z dotychczasowych miejsc pracy w związku restrukturyzacją służby zdrowia na terenach pozbawionych opieki położnej środowiskowej. Posiadamy odpowiednie przygotowanie metodyczne i merytoryczne umożliwiające dobór odpowiedniej kadry oraz właściwe organizowanie i nadzorowanie jej pracy