ul.Ozimska 20 Opole 45-086
telefon (77)4418000 fax (77)4544989 tel.kom. 606 790534, 35, 36

• Zgłoszenia
  • Patronaże
  • Szkoła Rodzenia
  • Spotkania edukacyjne
  • Deklaracje
  • Warsztaty
• Nasze Położne
  • Sylwetki
  • Kwalifikacje
  • Kompetencje
• Kontakt
• O firmie
• Najczęstsze pytania
• Imprezy
  • Konferencje
  • Konkursy
  • Targi
• Publikacje
• Zdjęcia
• Linki

Ogólnopolska Konferencja Położnych
"Położna w opiece przedkoncepcyjnej"
Turawa 2-3.09.2003 r.?

Organizatorzy:

Dolnośląska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych Opolska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych

Tematy wiodące:

Zdrowie reprodukcyjne i prawo reprodukcyjne w dokumentach ONZ / Zachowania zdrowotne rodziny a prokreacja / Zdrowie kobiety jako wstęp do udanego rozrodu / Wychowanie seksualne młodzieży w Polsce - rzeczywistość i wyzwania

Komitet organizacyjny:

Aleksandra Irma Pawelec tel. 0 604 335 079 Ewa Janiuk tel. 0 606 790 535

Informacja o konferencji:

Od zarania dziejów opieką nad ciężarną i rodzącą zajmowały się kobiety. Przez długi czas prowadzenie porodu zarówno fizjologicznego, jak i patologicznego mieściło się w kompetencjach położnej, choć konieczność interwencji chirurgicznej była powodem do wezwania lekarza. Na przełomie XVI i XVII wieku zniesiony został zakaz udziału mężczyzn przy porodzie i od tego momentu datujemy rozwój położnictwa jako specjalności lekarskiej zajmującej się patologią. Nie zmienia to jednak faktu, że rodzącym kobietom nadal towarzyszyły położne.

W miarę rozwoju medycyny położne, coraz bardziej wykształcone, przystosowywały się do ewoluującej roli i funkcji zawodowych. Kompetencje w zakresie opieki okołoporodowej ograniczone zostały do przyjmowania porodów fizjologicznych, pojawił się natomiast szereg nowych zadań związanych z funkcją profilaktyczną, kształcącą, naukowo-badawczą, organizowania, a także z promocją zdrowia.

Skutkiem tego położna przygotowana jest do świadczenia efektywnej opieki położniczej, ginekologicznej, neonatologicznej i pielęgniarskiej, a także organizowania tej opieki. Planuje i realizuje zadania zawodowe, ponosi całkowitą odpowiedzialność za podjęte działania. Położna jest samodzielnym, profesjonalnym pracownikiem opieki zdrowotnej, przedstawicielką wolnego zawodu.

Rola zawodowa położnej opiera się zatem na udzielaniu opieki ginekologicznej, położniczej, neonatologicznej i pielęgniarskiej, polegającej na pielęgnowaniu ciężarnej i rodzącej, samodzielnym prowadzeniu i przyjęciu porodu fizjologicznego, pielęgnowaniu położnicy i jej dziecka oraz kobiety z chorobą ginekologiczną, a także udzielaniu opieki kobiecie i jej rodzinie w okresie dojrzewania, przedkoncepcyjnym, prokreacji, przekwitania i starości.

Zgodnie z ustawą o zawodzie pielęgniarki i położnej z dnia 5 lipca 1996 (Dz. U. 1996r. nr 91 poz. 410 z późniejszymi zmianami, a także artykułem 4 Dyrektywy Rady 80/155/EWG wykonywanie zawodu położnej polega na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, stwierdzone odpowiednimi dokumentami, świadczeń zdrowotnych, a w szczególności świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz promocji zdrowia, w zakresie opieki nad kobietą ciężarną, rodzącą i położnicą oraz noworodkiem. Świadczenia te położna wykonuje między innymi przez prowadzenie działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny oraz ochrony macierzyństwa i ojcostwa.

Jak wynika z ustawy położna bierze więc czynie udział w opiece przedkoncepcyjnej, a nie zależnie o stanu faktycznego robić to powinna.

Od początku XX wieku nie kwestionuje się potrzeby opieki nad kobietą podczas ciąży. W drugiej połowie tegoż stulecia zaczęto dostrzegać także potrzebę opieki przedkoncepcyjnej. Logicznym jest, że: "Zdrowie nowego pokolenia zależy od zdrowia pokolenia, które je na świat wydaje". Pozwolę sobie zacytować dalej prof. Włodzimierza Fijałkowskiego: "Proces kreacji, czyli tworzenia się nowego człowieka, zaczyna się w domu dziadków. Tam wzrastają i dojrzewają jego rodzice, wyposażeni w określony kod genetyczny, uformowani w swych postawach rodzicielskich. Życiowy start nowego człowieka następuje z chwilą połączenia się gamet - komórek rozrodczych ojca i matki. Przebieg rozwoju poczętej istoty ludzkiej zależy od różnych czynników oddziaływujących na dziecko w okresie progenezy, czyli w ciągu długich lat poprzedzających czas, w którym ono samo stanie się rodzicem."

Już w 1994 roku podczas konferencji organizowanej przez Instytut Matki i Dziecka w Popowie pod hasłem "Rodzina i prokreacja" padły znamienne słowa: "Wiemy również, że prawidłowa opieka nad rodzicami, szczególnie matką przed ciążą, w czasie ciąży, przed porodem oraz nad dziećmi od ich narodzin, decydują o zdrowiu dorosłego człowieka. Jednak jakże często ta oczywista prawda jest nie doceniana i zauważana zbyt późno, kiedy wiele szans zostało już zaprzepaszczonych. Rodzice są odpowiedzialni nie tylko za ogólny rozwój dziecka, ale również - co jest ważniejsze - za ich zdrowie. Naszym obowiązkiem jest pomagać im od samego początku."

Opieka przedciążowa uznawana jest za najprościej pojętą promocję zdrowia w społeczeństwie, a jej założeniem jest uświadomienie podopiecznym, jak ważne jest utrzymanie optymalnych warunków zdrowia w okresie przed, w trakcie i bezpośrednio po zapłodnieniu. Założeniem tej opieki jest zmniejszenie występowania wad wrodzonych, porodów patologicznych, które są najczęstszą przyczyną śmiertelności i zachorowalności okołoporodowej. W okresie przed urodzeniem i bezpośrednio po urodzeniu obserwuje się dużą zależność dziecka od matki. Bardzo istotną kwestią jest stan zdrowia rodziców w okresie przedkoncepcyjnym, stanowiący fundament dla możliwości zaspakajania podstawowych potrzeb rozwijającego się organizmu. Istotny jest także wpływ, jaki wywiera tryb życia oraz nawyki higieniczne matki i rodziny na mające się urodzić, jak i na nowo narodzone dziecko.

Zagrożenia dla rozwijającego się dziecka mogą mieć naturę medyczną, psychologiczną lub socjalną. Wczesne zdiagnozowanie tych zagrożeń umożliwia ograniczenie ich wpływu oraz odpowiednie postępowanie przed zapłodnieniem, planowanie ciąży w odpowiednim czasie i wczesne objęcie opieką kobiety podczas ciąży. Coraz częściej wyrażane są opinie, że dalsze obniżanie wskaźników śmiertelności okołoporodowej jest ściśle powiązane z jakością opieki przedciążowej i we wczesnym okresie ciąży. Aby osiągnąć taki stan niezbędne jest zwiększenie świadomości tego faktu w wśród pracowników służby zdrowia. Równie istotne jest przekazanie tej informacji kobietom, które ciążę planują lub jej nie wykluczają. Większość kobiet nie zdaje sobie sprawy z tego, na ile stan ich zdrowia, leki, warunki pracy, nałogi wpływają na przebieg ciąży. Porada przedkoncepcyjna określona została jako najlepszy sposób na przekazanie informacji o korzyściach wynikających z zaplanowania ciąży w najdogodniejszym czasie i wczesnej opieki medycznej w czasie jej trwania. Wynika to z faktu, że organogeneza rozpoczyna się 17 dni po zapłodnieniu, w czasie, kiedy kobieta zwykle jeszcze nie wie, że jest w ciąży. Ekspozycja na czynniki szkodliwe w okresie okołoimplantacyjnym może prowadzić do obumarcia lub wad rozwojowych zarodka. Oznacza to, że potrzeba zapewnienia najwłaściwszego środowiska dla nowopowstałego organizmu przypada na okres, kiedy kobieta niejednokrotnie nic nie wie o jego istnieniu. Z tego powodu nabierają znaczenia działania położnych oparte na wcześniejszym rozpoznaniu indywidualnych potrzeb, jako że jedynie świadomi rodzice mogą stworzyć najwłaściwsze warunki dla prawidłowego rozwoju ich dzieci.

Poradnictwo przedkoncepcyjne, w którym położne powinny brać czynny udział, to przede wszystkim:

1. Ocena indywidualnego ryzyka dotyczącego zapłodnienia i prawidłowego przebiegu ciąży, zwłaszcza jej wczesnego okresu, a związanego z: cechami indywidualnymi kobiety, takimi jak wiek, masa ciała, warunki ekonomiczne, nieprawidłowym stylem życia, chorobami, stanem immunologicznym, przyjmowaniem leków, środowiskiem zamieszkania i pracy, barierami utrudniającymi dostęp do opieki medycznej.
2. Promocja zdrowia, do której miedzy innymi zaliczamy: poradnictwo dotyczące życia seksualnego i planowania rodziny, porady dotyczące przyjmowania leków dostępnych bez recepty, przekazania informacji o zagrożeniach środowiskowych.
3. Interwencje, które obejmują: leczenie chorób oraz zmianę przyjmowanych przez podopiecznych leków pod kątem ich możliwości oddziaływania teratogennego, przesyłanie do odpowiedniego ośrodka referencyjnego, szczepienia, działania dotyczące zmiany zachowań np. porzucenia palenia, pomoc finansową, planowanie rodziny, oparcie psychiczne.

Podczas II Ogólnopolskiej Konferencji Położnych w 1998 roku prof. R. Klimek z Katedry i Kliniki Endokrynologii i Płodności Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego określił jako cztery najpoważniejsze i najcięższe zaniedbania współczesnej medycyny dominację przedmiotowości nad podmiotowością pacjenta, przewagę postępowań cząstkowych nad całościową oceną chorego, prymat leczenia nad prewencją i zaniedbanie koniecznego kierowania wychowaniem i nauczaniem prozdrowotnym. Opinia ta jest według mnie nader trafna i odzwierciedla także stan prowadzonej opieki zdrowotnej przez położne.

Przemyślenia te stały się motywacją do zorganizowania Krajowej Konferencji Położnych - "Położna w opiece przedkoncepcyjnej".

W Turawie k. Opola 2-3 września 2003 roku ponad sto położnych z całego kraju i zaproszeni goście będący przedstawicielami innych profesji pracowali nad ustaleniem stanu aktualnego, potrzeb i możliwości opieki przedkoncepcyjnej oraz zadań położnych w tym względzie.

Konferencję rozpoczęła Lucyna Jędrzejewska Konsultant Krajowy ds. Pielęgniarstwa Położniczo-Ginekologicznego.

Wśród zaproszonych gości byli:

Bardzo interesujące spostrzeżenia i wynikami swoich badań przedstawiły same położne, reprezentując różne środowiska i doświadczenia w tym względzie.

Bezdyskusyjnie nasunął się wniosek, że opieka przedkoncepcyjna w zakresie kompetencji położnych jest niezbędnym elementem opieki zdrowotnej, natomiast sposób jej realizacji pozostawia jeszcze wiele do życzenia, stawiając położnym nowe wyzwania. Mam nadzieję, że ten wspólnie spędzony czas stanie się inspiracją do pracy w tym względzie dla koleżanek położnych, a osobom spoza naszej grupy zawodowej pozwoli spojrzeć na naszą pracę w innym, szerszym wymiarze.

Ewa Janiuk

Powyższy tekst opublikowano w Magazynie Pielęgniarki i Położnej w styczniu 1994 r.